30 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης | Ο Άγγελος Φιλιππάτος μιλά για το έργο της μετάφρασης

30 Σεπτεμβρίου | Παγκόσμια Ημέρα Μετάφρασης

 

Σήμερα γιορτάζουν οι αγαπημένοι μας συνεργάτες και τους ζητήσαμε να μοιραστούν μαζί μας και μαζί σας μερικές σκέψεις για το έργο του μεταφραστή/μεταφράστριας.

 

Τους ευχαριστούμε πολύ!

 


Άγγελος Φιλιππάτος

Για το έργο του μεταφραστή

 

Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις

Αντισθένης

 

Αν ο Αντισθένης είχε δίκιο, τότε το έργο του μεταφραστή είναι να επισκέπτεται τα ονόματα στη γλώσσα του για να αποδώσει τα ονόματα που είχε επισκεφτεί ο συγγραφέας στη δική του γλώσσα, προκειμένου να μεταδώσει τη σοφία που θέλει να μεταβιβάσει ο συγγραφέας. Καθώς, λοιπόν, το έργο του μεταφραστή υπερβαίνει φυλές, τάξεις, έθνη και πολιτισμούς λειτουργώντας ως ενοποιητικός κρίκος ανάμεσά τους, συνδέθηκε αρχικά στη Δύση με τον πρώτο θεσμό που είχε πανανθρώπινες βλέψεις: τη χριστιανική εκκλησία. Οι μεταφράσεις ήταν συλλογικές (η μετάφραση των εβδομήκοντα) ή ανώνυμες (αφανείς μοναχοί μετέφραζαν στα λατινικά τα αρχαιοελληνικά ή αραβικά κείμενα), ενώ άφησαν το στίγμα τους στη διαμόρφωση των γλωσσών (όπως των γερμανικών χάρη στη μετάφραση της Αγίας Γραφής από τον Λούθηρο ή των αγγλικών χάρη στη μετάφραση της Βίβλου που είναι γνωστή ως King James Version).

Στη σημερινή εποχή της εκθετικά αυξανόμενης γνώσης, ο μεταφραστής καλείται να μεταφράσει κάθε είδους κείμενα: λογοτεχνικά κείμενα, κείμενα των θετικών επιστημών, κείμενα των ανθρωπιστικών επιστημών, δημοσιογραφικά κείμενα, διαφημιστικά κείμενα… Όμως, ο μεταφραστής δεν είναι ούτε φιλόλογος ούτε γλωσσολόγος ούτε λογοτέχνης ούτε ένας εξειδικευμένος επιστήμονας. Παρόλο που η μεταφρασεολογία του προσφέρει μια σειρά από εργαλεία θεωρητικής ανάλυσης και παρόλο που η τεχνολογία του επιτρέπει να έχει πρόσβαση σε πραγματολογικές πληροφορίες και εξειδικευμένες ορολογίες, σε τελική ανάλυση ο μεταφραστής είναι μόνος του απέναντι σε ένα κείμενο. Και για να το μεταφράσει, θα πρέπει να αντλήσει από τα τις γνώσεις του, από τις δεξιότητές του, από τα βιώματά του, από τις παραστάσεις του, από το γλωσσικό αισθητήριό του, από την ικανότητά του να παραμένει σε επαφή με την κοινωνία, παρόλο που το επάγγελμά του είναι μοναχικό και συνήθως το ασκεί μέσα στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του.

Ο μεταφραστής είναι Jack of all trades, master of none (καλός σε όλα, ειδήμων σε τίποτα).