Νεοελληνικό θέατρο

ΤΡΥΓΩΝ Η ΦΙΛΕΡΗΜΟΣ

Το θέατρο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη και η αναζήτηση εθνικοθρησκευτικής ταυτότητας στο τελευταίο τέταρτο του 19ου και στο πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα
Έντυπο 35,00 24,50 Προσθήκη στο καλάθι

Αρκούντως λησμονημένος ως διηγηματογράφος και παντελώς ανεξερεύνητος ως δραματουργός, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης παραμένει έως και σήμερα ένας εν πολλοίς γνωστός-άγνωστος της νεοελληνικής λογοτεχνίας, καλυμμένος κάτω από τη βαριά σκιά της καλλιτεχνικής δημιουργίας τού τρίτου του εξαδέλφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Το βιβλίο δεν φιλοδοξεί να αποκαταστήσει αυτή τη λογοτεχνική αδικία –η οποία άλλωστε έχει επισημανθεί ήδη εδώ και πολλές δεκαετίες από αρκετούς μελετητές του διηγηματογραφικού του έργου- επιχειρεί όμως να μελετήσει νηφάλια το έργο του, κυρίως το θεατρικό, εντάσσοντάς το μέσα στο ιστορικό, ιδεολογικό και αισθητικό πλαίσιο της εποχής του, δηλαδή κυρίως του τελευταίου τέταρτου του 19ου αιώνα, αλλά και του πρώτου τέταρτου του 20ού. Η μελέτη της δραματουργίας του επιχειρεί να ανατρέψει τον αποκλειστικό χαρακτηρισμό του συγγραφέα ως ηθογράφου –χαρακτηρισμός που συνοδεύει μονίμως τη διη­γηματογραφία του– και να τον εισαγάγει στο πεδίο του πολιτικού φαινομένου του ελληνικού εθνικισμού του 19ου αιώνα που επηρεάζει και τις αισθητικές του επιλογές. Η εθνική ιστορία και ο εγχώριος εκκοσμικευμένος πολιτικός αλυτρωτισμός διαπλέκονται στo θέατρο του Μωραϊτίδη με τη μεταφυσική της Ορθοδοξίας, προκειμένου να προσφερθεί το όραμα του μελλοντικού πεπρωμένου της απελευθερωμένης ελληνικής φυλής, της θεϊκής αποστολής του περιούσιου λαού. Στον αισθητικό τομέα, εξετάζεται το ρομαντικό οπλοστάσιο των «σαιξπηριζουσών» τραγωδιών του, αλλά και τα αστικά ηθογραφικά μονοπάτια των κωμωδιών του, ενώ ανιχνεύεται και η «τύχη» των έργων του στους ποιητικούς διαγωνισμούς, αλλά και στη σκηνή του 19ου αιώνα. Το βιβλίο συνοδεύεται από την έκδοση του χειρόγραφου δράματός του Πόλεως άλωσις.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Η Αρετή Βασιλείου γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών, όπου διδάσκει από το 2003. Σπούδασε ελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και έκανε μεταπτυχιακές θεατρολογικές σπουδές στην Ελλάδα (Πανεπιστήμιο Κρήτης) και το εξωτερικό (University of Warwick, U.K.), σχετικά με το αμερικανικό θέατρο (Tennessee Williams), καθώς και με την ιστορία και θεω­ρία του νεότερου παγκόσμιου και ελληνικού θεάτρου. Έχει διδάξει στον Τομέα Θεατρολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (2002-2003) και έχει εργαστεί επί επτά έτη ως ερευνήτρια στο Πρόγραμμα Νεοελληνικού Θεάτρου του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στη μελέτη των ποικίλων πτυχών του νεοελληνικού θεάτρου: δραματουργία, σκηνική πρακτική, κριτική, μετάφραση, σχέσεις νεοελληνικού και παγκόσμιου θεάτρου, σχέσεις του νεοελληνικού θεά­τρου με άλλες τέχνες ή μορφές λόγου (κινηματογράφος, χορός, λογοτεχνία. Έχει εκδώσει άλλα δύο βιβλία (Εκσυγχρονισμός ή Παράδοση; Το θέατρο πρόζας στην Αθήνα του Μεσοπολέμου, Μεταίχμιο 2005 και «Επί ξυρού ακμής». Ιστορικά Νεοελληνικού Θεάτρου, Πα­παζήσης 2012), καθώς και μελέτες σε επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους και πρακτικά ελληνικών και διεθνών συνεδρίων.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Προοίμιο

ΜΕΡΟΣ Α
Η εναγώνια αναζήτηση της ατομικής ταυτότητας
Εργοβιογραφία Αλέξανδρου Μωραϊτίδη: από τον κοσμικό θαμώνα των
παριλίσιων θεάτρων της νεότητας στον ρασοφόρο Ανδρόνικο της ωριμότητας

ΜΕΡΟΣ Β
Η αναζήτηση της καλλιτεχνικής ταυτότητας    

1. Ο πειραματισμός με τη μείξη των λογοτεχνικών ειδών και του θεάτρου:
Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής 
2. Η συνέχεια των καλλιτεχνικών αναζητήσεων: οι βραχύβιοι κωμωδιογραφικοί
πειραματισμοί της δεκαετίας του 1870
α. Η εντρύφηση στα αθηναϊκά κοσμοπολίτικα ήθη: η αστική  ηθογραφική κωμωδία
του Μωραϊτίδη
β. Η αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας στο οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο:
η ηθικοποίηση της ελληνικής
οικογένειας. Το άνοιγμα του ιδιωτικού χώρου στο ευρύτερο εθνικό πεδίο
γ. Η δομή της αστικής ηθογραφικής κωμωδίας του Μωραϊτίδη

ΜΕΡΟΣ Γ
Η αναζήτηση της εθνικής συλλογικής ταυτότητας μέσα από τα ιστορικά
δράματα του Μωραϊτίδη     

1. Η μωραϊτίδεια ενασχόληση με την Ιστορία και η δραματουργική ενσάρκωση
του τρίσημου ενωτικού εθνικού ιστορικού σχήματος της «Ζαμπελιοπαπαρ-
ρηγοπουλείου» σχολής
2. Οι ιστορικές και λογοτεχνικές πηγές ως δραματουργική βάση: η ιστορία
ως θέατρο ή ως ρομαντική μυθιστορία
α. Η καταστροφή των Ψαρών
β. Βάρδας Καλλέργης
γ. Πόλεως άλωσις    

3. Από τη δραματούργηση της Ιστορίας στην ιδεολογική / καλλιτεχνική
«λαθροχειρία» της. Η αντιδυτική καλλιτεχνική ερμηνεία της εθνικής ιστορίας
4. Η ιστορική/καλλιτεχνική αλληγορική συστοιχία μεταξύ παρελθόντος και
παρόντος. Η επίλυση του Ανατολικού Ζητήματος μέσω της δραματουργίας.
Το Κρητικό και το Μακεδονικό Ζήτημα. Ο αντιπανσλαβισμός
5. «Εξ Ανατολής το φως»: η ταύτιση του μεγαλοϊδεατικού εθνικισμού και της
Ορθοδοξίας. Η Βασιλεύουσα ως διαιώνιο εθνικοθρησκευτικό κέντρο
6. Ο συνδυασμός της λαϊκής παράδοσης και του εθνικοθρησκευτικού
μεσσιανισμού και η συμπόρευσή τους με τον ιστορισμό
α. Η δραματουργική χρήση της λαϊκής παράδοσης
β. Η δραματουργική χρήση της βυζαντινής και της μεταβυζαντινής
χρησμολογικής γραμματείας    

ΜΕΡΟΣ Δ
Το ρομαντικό αισθητικό οπλοστάσιο της μωραϊτίδειας δραματουργίας

1. Ο ρομαντικός σαιξπηρισμός
2. Επικίνδυνες σχέσεις και απαγορευμένα ταίρια: η «βυρωνική» αιμομειξία και
οι έρωτες αλλοφύλων

ΜΕΡΟΣ Ε
Ο ρόλος των δραματικών διαγωνισμών και οι παραστάσεις της δραματουργίας
του Μωραϊτίδη    

1. Οι δραματικοί διαγωνισμοί
2. Οι παραστάσεις της δραματουργίας του Μωραϊτίδη

Δίκην επιλόγου

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ ΜΩΡΑΪΤΙΔΗ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΟΝΟΜΑΤΩΝ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Επιμέλεια
    Σπύρος Καρυδάκης
  • ISBN
    978-960-524-421-7
  • Κωδικός στον Εύδοξο
    41954625
  • A' έκδοση
    2015
  • Τρέχουσα έκδοση
    2015
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά
    568 17 24
  • Τιμή καταλόγου
    35,00