Αρχιτεκτονική

Η ΑΘΗΝΑ ΞΕΝΗ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΗΣ

Η γέννηση μιας νεοκλασικής πρωτεύουσας
Μετάφραση: Τίνα Τσιάτσικα
Δείτε τα αγαπημένα

Διαβάστε απόσπασμα από το βιβλίο εδώ

Έντυπο 30,00 27,00 Προσθήκη στο καλάθι

Το πεπρωμένο της Αθήνας ήταν παράδοξο: μια μικρή κωμόπολη, με βαρύ ιστορικό παρελθόν, ξεχασμένη όμως στο πέρασμα των αιώνων, γίνεται η καρδιά ενός νέου εθνικού κράτους. Ειδικά στην περίπτωση της Αθήνας, η επιλογή της πρωτεύουσας είναι μια ­πράξη αποφασιστικής σημασίας, καθώς σηματοδοτεί τη ρήξη με τη μακρά οθωμανική κυριαρχία. Η αποκατάσταση και η δημιουργία των μνημείων της, η χάραξη του πολεοδομικού της σχεδίου, των αξόνων και των προοπτικών της εκφράζουν τη νέα αποστολή της στο σταυροδρόμι της πολιτικής, της ιδεολογίας και της αισθητικής.

Την επομένη της ελληνικής ανεξαρτησίας, η Αθήνα μεταφέρθηκε στον ίδιο τόπο όπου γεννήθηκε: βρισκόταν εκεί και συνάμα έπρεπε να επινοηθεί. Η ερειπωμένη και θαμμένη αρχαία πόλη αναγορεύεται σε πρωτεύουσα του νέου κράτους από τους Βαυαρούς και, υπό την αιγίδα μιας Ευρώπης ζωογονημένης από την κυκλοφορία ιδεών, τεχνών και επιστημών, γνωρίζει το ξεκίνημα της αναγέννησής της και την είσοδό της στη νεωτερικότητα.

Ο σχεδιασμός της νέας πόλης ανατίθεται σε Γάλλους, Γερμανούς και Έλληνες αρχιτέκτονες και μηχανικούς που είχαν σπουδάσει στο Παρίσι, στο Μόναχο και στο Βερολίνο και αντλούσαν έμπνευση από τα έργα μεγάλων μορφών του κλασικισμού, όπως ο Ντυράν ή ο Σίνκελ. Από το 1833, η Αθήνα γίνεται ένα πεδίο εμπειριών που θα ενσαρκώσει εντέλει την ουσία της σύγχρονης πρωτεύουσας και όπου, μέσω της πολεοδομίας, θα αναδειχθεί ένα κίνημα που θα γίνει οικουμενικό: ο νεοκλασικισμός.

Το βιβλίο αυτό, πλούσιο σε εικονογραφικό υλικό από το έργο που κληροδότησαν οι κυριότεροι τεχνίτες αυτού του νέου τόπου εξουσίας —ανάμεσά τους ο Λέο φον Κλέντσε, ο Έντουαρντ Σάουμπερτ και ο Σταμάτιος Κλεάνθης—, δεν ανιχνεύει απλώς την πορεία μιας αστικής εποποιίας· αποτυπώνει παραστατικά το πορτρέτο μιας ηπείρου που την αρδεύουν οι πολιτισμικές ανταλλαγές και οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες και που στο παράδειγμα της Αθήνας βρήκε την ευκαιρία να αναδείξει μια «ευρωπαϊκή καλλιτεχνική υπόθεση».

ΕΤ: Tο βιβλίο υπάγεται στο Nόμο περί Eνιαίας Tιμής Bιβλίου, δηλαδή ισχύει μέγιστη έκπτωση 10%.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Ο Γιάννης Τσιώμης (1944-2018), αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και ιστορικός των πόλεων, γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε τις σπουδές του στη Σχολή των Beaux-arts και στην École des Hautes études en Sciences Sociales (EHESS) στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε το 1967 μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών στην Ελλάδα. Διετέλεσε καθηγητής Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής και Αστικού Σχεδιασμού στην École Nationale Supérieure d’Architecture Paris la-Villette, διευθυντής σπουδών ιστορίας της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας στην EHESS και δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά πανεπιστήμια (ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Ζανέιρο, Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, Πανεπιστήμιο του Κάλιαρι κ.ά.). Το 1985, με αφορμή την ανάδειξη της Αθήνας σε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, οργάνωσε την έκθεση «Αθήνα, ευρωπαϊκή υπόθεση». Πέρα από το ακαδημαϊκό-ερευνητικό έργο του, που του πρόσφερε παγκόσμια αναγνώριση, παρέμεινε ενεργός αρχιτέκτονας. Βραβεύτηκε σε διεθνείς αρχιτεκτονικούς και πολεοδομικούς διαγωνισμούς (Σλοβακία, Ιταλία, Ελλάδα), έχτισε δύο θέατρα, τρεις αίθουσες τέχνης, τη μουσική ακαδημία της Villecroze, τον ψηφιακό θόλο του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού στην Πειραιώς, δεκάδες σπίτια και δημόσια κτίρια στη Γαλλία και μερικά στην Αθήνα. Ήταν μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Αρχιτεκτονικής, που του απένειμε μετάλλιο το 2012 για το επιστημονικό, εκπαιδευτικό και αρχιτεκτονικό του έργο, και τιμήθηκε το 2002 με το Διεθνές Βραβείο Γκούμπιο για την ευρωπαϊκή κληρονομιά.

   

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Ευχαριστίες & Σημείωμα για την ελληνική έκδοση

Πρόλογος στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος

ΜΕΡΟΣ Α΄.  Έθνος-κράτος και «νεοκλασική» πρωτεύουσα πόλη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Πρωτεύουσα πόλη και νεοκλασικισμός

Η πρωτεύουσα πόλη του έθνους-κράτους

Η πρωτεύουσα: «μια άβυσσος», ένα «αδηφάγο ζώο»

Η πόλη εκ του μηδενός

Ο «νεοκλασικισμός»: μια νέα αντίληψη για την τεχνική

Ευρώπη, γνώσεις και πρακτικές που ταξιδεύουν

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Μορφές αρχιτεκτόνων στη Γαλλία και τη Γερμανία

Η Βασιλική Ακαδημία Αρχιτεκτονικής: ανάμεσα στο Πάνθεον και τις μηχανές

Η αρχιτεκτονική παιδεία στη Γερμανία

Πολιτική παιδεία και αγωγή του πολίτη: Φίχτε και Σίνκελ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Οι αρχιτέκτονες Καρλ Φρήντριχ Σίνκελ και Λέο φον Κλέντσε

Η Bauakademie, το ταξίδι, το βλέμμα, το ελεύθερο σχέδιο

Η φαντασιακή Αθήνα

Βερολίνο και Μόναχο: οι μεταμορφώσεις δύο ευρωπαϊκών πόλεων

Ο Σίνκελ και το Βερολίνο

Το Altes Museum

Το Schauspielhaus

 Η Bauakademie

Ο Κλέντσε και το Μόναχο

Η Αρχαιότητα μεταξύ ιστορίας και ποίησης

Γαλλία και Γερμανία μέσω Ελλάδας

ΜΕΡΟΣ Β΄. Η ίδρυση του νεοελληνικού κράτους

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Βία κατά του χώρου

Κινητικότητα στον χρόνο και στον χώρο στις αρχές του 19ου αιώνα

Η εμποροπανήγυρη, το καραβάνι και η ανολοκλήρωτη ρήξη

Η Ελλάδα, μια επίπεδη χώρα, σύμφωνα με το διάταγμα της 29ης Απριλίου / 11ης Μαΐου 1834

Ο αποικισμός, οι νέες πόλεις και η βιομηχανία

Ρήξεις στην αρχιτεκτονική

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Βία κατά των ανθρώπων

Ο Διαφωτισμός στην Ελλάδα

Κατάρτιση και ηθική συγκρότηση των κρατικών λειτουργών

Ετερόχθονες, ξένοι, αυτόχθονες: αντιπαραθέσεις και διαμάχες

Η Αρχαιότητα ως ειρηνοποιός

ΜΕΡΟΣ Γ΄.  Αθήνα, 1833

Χρονολόγιο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.  Ένας άνυδρος οικισμός

Πόλεμος για μια πρωτεύουσα

Η Αθήνα πριν από το 1830

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.  Το σχέδιο της νέας Αθήνας

Οι αρχιτέκτονες του σχεδίου Σταμάτιος Κλεάνθης και Έντουαρντ Σάουμπερτ

Το χρονικό μιας μελέτης

«Περιγραφή του σχεδίου της νέας Αθήνας»

Μεταξύ κειμένου και σχεδίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.  Ο χρόνος μηδέν

Η γεωμετρική χάραξη

Αλλοιώσεις της γεωμετρίας

Από το γεωμετρικό σχήμα στο πολεοδομικό σχέδιο

Το αρχαιολογικό πάρκο και οι χώροι πρασίνου

Πλατείες, δημόσια κτίρια και υποδομές

Το «Βουλευτήριον»

Η «Μπόρσα»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.  Ο χρόνος της Ιστορίας

Η κερδοσκοπία επί το έργον

Η απομάκρυνση των Κλεάνθη και Σάουμπερτ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.  Ο Λέο φον Κλέντσε στην Αθήνα

Αποστολές και έρευνες

Νέο πρόγραμμα και νέο σχέδιο

Κριτική του σχεδίου Κλεάνθη – Σάουμπερτ

Κλεάνθης – Σάουμπερτ και Κλέντσε: δύο διαφορετικές προσεγγίσεις

Ασυμφωνίες και χάσματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.  Τελευταία πράξη: Το περιπλανώμενο παλάτι

Τρεις θέσεις για ένα ανάκτορο

Η μελέτη του Σίνκελ: «όνειρο», «ποιητική πράξη» και πολιτική πράξη

Το ανάκτορο στην Ακρόπολη, μια «νεοκλασική» όπερα

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η Αθήνα ξένη στον εαυτό της

Αρχιτεκτονική, ή η τέχνη του να ξεγελάς τον χρόνο…

Αθήνα: από την πόλη στη μητρόπολη

Ουτοπία ή ατοπία;

Ο «νεοκλασικισμός» ως τεχνολογία

Επίλογος

Βιβλιογραφία

Βιογραφίες

Πηγές των εικόνων

Ευρετήριο

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Μετάφραση
    Τίνα Τσιάτσικα
  • ISBN
    978-960-524-617-4
  • Κωδικός στον Εύδοξο
    102073886
  • A' έκδοση
    06/2021
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά
    296 24 28 Έγχρωμο βιβλίο τετράχρωμο
  • Τιμή καταλόγου
    30,00

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ