VAN DER WAERDEN BARTEL LEENDERT

Η ΑΦΥΠΝΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Αιγυπτιακά, βαβυλωνιακά και ελληνικά μαθηματικά
Μετάφραση: Χριστιανίδης Γιάννης

Η Αφύπνιση της Επιστήμης είναι ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία της ιστορίας των μαθηματικών. Γραμμένο αρχικά στα ολλανδικά (1950), μεταφράστηκε στα αγγλικά, στα γερμανικά και στα ρωσικά και έγινε πολύ σύντομα έργο αναφοράς και ένα από τα κλασικά συγγράμματα του κλάδου.
Η επιτυχία του βιβλίου οφείλεται στο ότι συγκεντρώνει, συνοψίζει και ολοκληρώνει κατά τρόπο άρτιο, έγκυρο και εμπεριστατωμένο έναν τεράστιο όγκο ερευνών για την ιστορία των αιγυπτιακών, των βαβυλωνιακών και των ελληνικών μαθηματικών, που διεξήχθησαν κατά την περίοδο 1920-1950. Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών δεν είχαν συγκεντρωθεί ώς τότε σε ένα βιβλίο, και το καθήκον αυτό το εκπληρώνει κατά τον καλύτερο τρόπο ο Van der Waerden.
Το βιβλίο αποτελείται από δύο μεγάλες ενότητες. Στην πρώτη ενότητα εξετάζονται τα αιγυπτιακά και τα βαβυλωνιακά μαθηματικά, δηλαδή οι δύο μεγάλες μαθηματικές παραδόσεις από τις οποίες άντλησαν, σύμφωνα με τον συγγραφέα, οι Έλληνες μαθηματικοί της πρώιμης εποχής. Το κύριο αντικείμενο του βιβλίου όμως είναι τα ελληνικά μαθηματικά, στην ιστορία των οποίων είναι αφιερωμένα τα πέντε κεφάλαια της δεύτερης ενότητας. Ο σκοπός του συγγραφέα, όπως διατυπώνεται στην εισαγωγή του έργου, είναι να εξηγήσει σε αυτά τα κεφάλαια:
– Πώς ο Θαλής και ο Πυθαγόρας είχαν μεν ως αφετηρία τα βαβυλωνιακά μαθηματικά, τους προσέδωσαν, όμως, έναν τελείως διαφορετικό, καθαρά ελληνικό χαρακτήρα.
– Πώς, τόσο στους κόλπους της σχολής των Πυθαγορείων όσο και εκτός αυτής, τα μαθηματικά γνώρισαν μια ολοένα μεγαλύτερη ανάπτυξη και έφθασαν βαθμιαία στο σημείο να ικανοποιούν τις απαιτήσεις της πιο αυστηρής λογικής.
– Πώς μέσα από το έργο των φίλων του Πλάτωνος Θεαίτητου και Εύδοξου, τα μαθηματικά έφθασαν στην κατάσταση της τελειότητας, του κάλλους και της ακρίβειας, που θαυμάζουμε στα Στοιχεία του Ευκλείδη.
Το βιβλίο απευθύνεται στους ιστορικούς των μαθηματικών, στους ιστορικούς της επιστήμης, στους μαθηματικούς, στους φοιτητές των Μαθηματικών Τμημάτων των Πανεπιστημίων, στους φοιτητές και στους αποφοίτους του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης και ευρύτερα στον καθένα ο οποίος έχει αποκτήσει τις βασικές γνώσεις των μαθηματικών και ενδιαφέρεται για την ιστορία των μαθηματικών.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

KEΦAΛAIO I: ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ
Xρονολογική σύνοψη
Oι Aιγύπτιοι ως «εφευρέτες» της γεωμετρίας
O πάπυρος Rhind
H τέχνη των υπολογισμών
Oι «υπολογισμοί-αχά»
Eφαρμοσμένοι υπολογισμοί
H ανάπτυξη της λογιστικής τέχνης
H υπόθεση για μια προηγμένη επιστήμη
H γεωμετρία των Aιγυπτίων
Tι θα μπορούσαν να έχουν διδαχθεί οι Έλληνες από τους Aιγυπτίους

KEΦAΛAIO II: ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ, ΨΗΦΙΑ ΚΑΙ Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ
Tο εξηκονταδικό σύστημα
H σουμεριακή υπολογιστική τεχνική
O ελληνικός συμβολισμός των αριθμών
Eξηκονταδικά κλάσματα
Tα ινδικά ψηφία
O άβακας του Zερμπέρ

KEΦAΛAIO III: ΤΑ ΒΑΒΥΛΩΝΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Xρονολογική σύνοψη
H βαβυλωνιακή άλγεβρα
H βαβυλωνιακή γεωμετρία
H βαβυλωνιακή θεωρία των αριθμών
Eφαρμοσμένα μαθηματικά
Σύνοψη

EΛΛHNIKA MAΘHMATIKA
KEΦAΛAIO IV: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΘΑΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ

Xρονολογική σύνοψη
Eλλάς και Aνατολή
Θαλής ο Mιλήσιος
Aπό τον Θαλή στον Eυκλείδη
Πυθαγόρας ο Σάμιος
H σήραγγα της Σάμου
Aρχαία όργανα μέτρησης

KEΦAΛAIO V: Ο ΧΡΥΣΟΥΣ ΑΙΩΝ
Ίππασος
Tα Mαθήματα των Πυθαγορείων
Aναξαγόρας ο Kλαζομένιος
Δημόκριτος ο Aβδηρίτης
Oινοπίδης ο Xίος
O τετραγωνισμός του κύκλου
Aντιφών
Iπποκράτης ο Xίος
H Στερεομετρία και η Προοπτική τον πέμπτο αιώνα
Δημόκριτος
Kώνος και πυραμίδα
O Πλάτων για τη στερεομετρία
O διπλασιασμός του κύβου
Θεόδωρος ο Kυρηναίος
O Iππίας και η τετραγωνίζουσα
Oι κύριες καταυθύνσεις της ανάπτυξης

KEΦAΛAIO VI. Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΟΣ
Aρχύτας ο Tαραντίνος
O διπλασιασμός του κύβου
Θεαίτητος
Eύδοξος ο Kνίδιος
Mέναιχμος
Δεινόστρατος
Aυτόλυκος από την Πιτάνη
Eυκλείδης

KEΦAΛAIO VII. Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (320-200 π.X.)
Aρίσταρχος ο Σάμιος
Aρχιμήδους, Kύκλου μέτρησις
Πίνακες για τα μήκη των χορδών
Aρχιμήδης
Eρατοσθένης ο Kυρηναίος
Nικομήδης
Aπολλώνιος ο Περγαίος

KEΦAΛAIO VIII: Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ
Oι εξωγενείς αιτίες της παρακμής
Oι ενδογενείς αιτίες της παρακμής
Tα σχόλια του Πάππου του Aλεξανδρέως
Oι επίγονοι των μεγάλων μαθηματικών
H ιστορία της τριγωνομετρίας
Mενέλαος
Ήρων ο Aλεξανδρεύς
Διόφαντος ο Aλεξανδρεύς
Πάππος ο Aλεξανδρεύς
Θέων ο Aλεξανδρεύς
Yπατία
H Σχολή των Aθηνών. Πρόκλος ο Διάδοχος
Iσίδωρος ο Mιλήσιος και Aνθέμιος ο Tραλλιανός

 

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Μετάφραση
    Χριστιανίδης Γιάννης
  • Επιστημονική επιμέλεια
    Χριστιανίδης Γιάννης
  • ISBN
    978-960-524-088-2
  • ISBN
    960-524-088-2
  • Κωδικός στον Εύδοξο
    487
  • Έτος Α' έκδοσης
    2000
  • Έτος τρέχουσας έκδοσης
    2010
  • Τίτλος πρωτότυπου
    "Science Awakening I", Kluwer Academic Publishers, 1988
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά
    400 17 24
  • Τιμή καταλόγου
    26,00