Ιστορία της επιστήμης

ΕΝΑΣ ΦΟΡΗΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ (υπό έκδοση)

Φέρνοντας στο φως τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα επιστημονικό θαύμα του αρχαίου κόσμου
Μετάφραση: Νικηφόρος Σταματάκης

Διαβάστε απόσπασμα από το βιβλίο εδώ

Η σημασία ορισμένων αρχαιολογικών ανακαλύψεων δεν γίνεται πάντοτε αντιληπτή από την πρώτη στιγμή. Αυτό ακριβώς συνέβη το 1901, όταν σφουγγαράδες ανέσυραν μια μάζα σκουριασμένου μπρούντζου από ένα ναυάγιο που βρισκόταν στον βυθό κοντά στην ακτή των Αντικυθήρων. Κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί ότι είχε μόλις ανακαλυφθεί ο αρχαιότερος αναλογικός υπολογιστής, ένας εκπληκτικός μηχανισμός που κάποτε προσομοίωνε τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων όπως τις είχαν συλλάβει οι αρχαίοι Έλληνες αστρονόμοι. Τα απομεινάρια του μηχανισμού αυτού σήμερα αποτελούνται από 82 θραύσματα, κάποια από τα οποία περιέχουν οδοντωτούς τροχούς και επιφάνειες με ελληνικά κείμενα. Οι μελετητές κατάφεραν να τα ταιριάξουν με επίπονη έρευνα, πολλή σκέψη και με τη βοήθεια εργαλείων προηγμένης τεχνολογίας, καθιστώντας εφικτή, έναν αιώνα και πλέον μετά την ανακάλυψη του μηχανισμού, την εξήγηση πολλών από τα μυστικά του.

Εκτός από το χρονικό της απίθανης αυτής ανακάλυψης, ο συγγραφέας του βιβλίου εξηγεί λεπτομερώς πώς λειτουργούσε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, πώς κατασκευάστηκε και για ποιον σκοπό, αλλά και πώς κατέληξε στο πλοίο που ναυάγησε στις ελληνικές ακτές γύρω στο 60 π.Χ. Είναι εκπληκτικά τα όσα φανέρωσε ο Μηχανισμός για την ελληνορωμαϊκή αστρονομία και επιστημονική τεχνολογία, και για τη θέση τους στην ελληνική κοινωνία. Η μηχανική τεχνογνωσία που ενσωμάτωνε ήταν ό,τι πιο προηγμένο είχαν μέχρι τότε συναντήσει από την κλασική ιστορία οι σύγχρονοι μελετητές. Οι πρόσφατες έρευνες μάλιστα αποκάλυψαν ότι οι επιφάνειες ενδείξεών του είχαν έτσι σχεδιαστεί ώστε οι μορφωμένοι άνθρωποι εκείνης της εποχής να μπορούν να κατανοήσουν τη συμπεριφορά των αστρονομικών φαινομένων, αλλά και το πώς αυτά συνδέονταν με το φυσικό και το κοινωνικό περιβάλλον. Ο Μηχανισμός ήταν ταυτόχρονα ένα κορυφαίο έργο της μηχανικής αλλά και μία από τις πρώτες φορητές συσκευές υποστήριξης της διδασκαλίας.

Γραμμένο από έναν παγκοσμίου φήμης μελετητή του Μηχανισμού, το βιβλίο Ένας Φορητός Κόσμος θα συναρπάσει όλους τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την αρχαία ιστορία, την αρχαιολογία και την ιστορία των επιστημών και της τεχνολογίας.

ΕΤ: Tο βιβλίο υπάγεται στο Nόμο περί Eνιαίας Tιμής Bιβλίου, δηλαδή ισχύει μέγιστη έκπτωση 10%.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Ο Alexander Jones, μέλος της Ομάδας Μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων από το 2006, είναι ιστορικός των επιστημών με ειδίκευση στην αρχαία ελληνική αστρονομία. Διευθύνει το Ινστιτούτο Μελέτης του Αρχαίου Κόσμου στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.

Έχει εκδώσει στην αγγλική πολλά επιστημονικά κείμενα που σώζονται στην ελληνική γλώσσα, μεταξύ των οποίων το έβδομο βιβλίο της Συναγωγής του Πάππου του Αλεξανδρέως, έναν εκτενή σχολιασμό των ελληνιστικών γεωμετρικών πραγματειών που είναι γνωστές ως «Θησαυρός της Ανάλυσης»· ένα ανώνυμο βυζαντινό αστρονομικό εγχειρίδιο που βασίζεται σε αραβικές πηγές· μια συλλογή περίπου διακοσίων αποσπασματικά σωζόμενων αστρονομικών κειμένων, πινάκων και ωροσκοπίων από τους παπύρους που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα στην Οξύρρυγχο· και (σε συνεργασία με άλλα μέλη της Ομάδας Μελέτης του Μηχανισμού των Αντικυθήρων) τις επιγραφές του Μηχανισμού των Αντικυθήρων που αφορούν θέματα αστρονομίας, ημερολογίων και μηχανικής. Τα τρέχοντα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τις σχέσεις μεταξύ βαβυλωνιακής και ελληνορωμαϊκής αστρονομίας και αστρολογίας, τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και άλλα αστρονομικά τεχνουργήματα της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής περιόδου, καθώς και το επιστημονικό έργο του Κλαύδιου Πτολεμαίου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Θεοδόσης Π. Τάσιος, Προσχολιασμός
Alexander Jones, Σημείωμα στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος
Ευχαριστίες

1. Το ναυάγιο και η ανακάλυψή του
Το ατύχημα
Η ανέλκυση των αρχαιοτήτων

2. Οι έρευνες
Ενθουσιασμός στο Μουσείο
Αστρολάβος;
Πλανητάριο;
Υπολογιστής;
Μια ματιά στο εσωτερικό των θραυσμάτων
Προς μια οριστική ανακατασκευή

3. Παρατηρώντας τον Μηχανισμό
Οι κλίμακες στο άνω μέρος της οπίσθιας όψης
Οι κλίμακες στο κάτω μέρος της οπίσθιας όψης
Η εμπρόσθια επιφάνεια ενδείξεων

4. Ημερολόγια και αγώνες
Τι ήταν τα ελληνικά ημερολόγια
Το αιγυπτιακό ημερολόγιο
Κυκλικά ημερολόγια
Το κορινθιακό ημερολόγιο στον Μηχανισμό
Οι κύκλοι των Aγώνων

5. Αστέρες, Ήλιος και Σελήνη
Χρονολόγηση με οδηγό τον Ήλιο και τους αστέρες
Ζωδιακός κύκλος και εκλειπτική
Ήλιος και Παράπηγμα στον Μηχανισμό
Η έννοια και η διάρκεια του ηλιακού έτους
Η μεταβαλλόμενη ταχύτητα του Ήλιου
Η μεταβλητή κίνηση της Σελήνης
Οι φάσεις της Σελήνης

6. Εκλείψεις
Φόβοι και καθησυχάσεις
Οιωνοί και παρατήρηση εκλείψεων στη Μεσοποταμία
Μια σύγχρονη οπτική
Πρότυπα και πρόβλεψη
Οπτική και γεωμετρία
Προβλέψεις εκλείψεων από τους Έλληνες
Τι προέβλεπαν οι Έλληνες από τις εκλείψεις
Μηχανική προσομοίωση των εκλείψεων

7. Οι πλάνητες αστέρες
Οι πλανήτες στην παράδοση των οιωνών και στις παρατηρήσεις της Μεσοποταμίας
Συνοδικοί κύκλοι και περίοδοι επανεμφανίσεων
Προσωπική αστρολογία και συνεχής κίνηση
Ελληνικές πλανητικές κοσμολογίες
Προσομοιώνοντας τα πλανητικά φαινόμενα
Επίκυκλοι και έκκεντροι κύκλοι
Η θεωρία των πλανητών στον Μηχανισμό

8. Κρυμμένες λειτουργίες
Το κουτί του Μηχανισμού και τα μυστικά του
Η αριθμητική των περιστρεφόμενων οδοντωτών τροχών
Ομοιόμορφες κινήσεις στον Μηχανισμό
Διαφορική σύμπλεξη οδοντωτών τροχών
Επινόηση μηχανισμού μη ομαλής κίνησης
Υλικά και τεχνική
Ατέλειες και ανακρίβειες
Σχεδιάζοντας τον Μηχανισμό

9. Επιμύθιο: Η σημασία του Μηχανισμού

Γιάννης Μπιτσάκης – Θύμιος Νικολαΐδης, Επίμετρο

Γλωσσάριο
Σημειώσεις
Βιβλιογραφία
Ευρετήριο

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Μετάφραση
    Νικηφόρος Σταματάκης
  • Επιστημονική επιμέλεια
    Γιάννης Μπιτσάκης
  • Πρόλογος
    Θεοδόσης Π. Τάσιος
  • Επιμέλεια έκδοσης
    Ειρήνη Λυδάκη
  • Σχεδιασμός εξωφύλλου
    Ιάκωβος Ουρανός
  • ISBN
    978-960-524-638-9
  • Κωδικός στον Εύδοξο
    102074111
  • A' έκδοση
    10/2021
  • Τίτλος πρωτότυπου
    A Portable Cosmos: Revealing the Antikythera Mechanism, Scientific Wonder of the Ancient World
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά
    472 15 23 σκληρόδετο
  • Τιμή καταλόγου