ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ ΝΙΚΟΣ

ΟΙ ΝΟΙΚΟΚΥΡΑΙΟΙ

Μαγαζάτορες και βιοτέχνες στην Αθήνα 1880 -1925

Την ιστορία των καταστηματαρχών της Αθήνας στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, την οποία αφηγείται αυτό το βιβλίο, τη συνθέτουν στοιχεία ετερόκλητα: η πυρκαγιά της παλιάς αγοράς το 1884 και τα Ευαγγελικά το 1901, το κίνημα στο Γουδί το 1909 και η ίδρυση της ΓΣΕΒΕ το 1919, οι ευκαιρίες να ξεκινήσει κανείς τη δική του δουλειά σε μια πόλη που όλο και μεγάλωνε αλλά και η υψηλή θνησιμότητα των μικροεπιχειρήσεων, η καθιέρωση της κυριακάτικης αργίας και η καταδίωξη της αισχροκέρ­δειας, ο βερεσές και το ενοικιοστάσιο, οι απεργίες των αρτο­ποιών και οι διαμαρτυρίες των αμαξάδων ενάντια στα πρώτα αυτοκίνητα, οι πιάτσες των καταστημάτων και η διασπορά τους στην πόλη, οι προστάτες άγιοι των σωματείων και τα τσιμπούσια στην εξοχή τη μέρα της γιορτής τους, τα βεγγαλικά που έριχναν οι μαγαζάτορες στις προ­εκλογικές εκστρατείες, οι ήχοι της μαζούρκας στους οικογενειακούς χορούς και οι σφαλιάρες στον Καραγκιόζη, το κύμα κοπής των μουστακιών μετά τον πρώτο παγκό­σμιο πόλεμο και η περιφρούρηση της «αξιοπρέ­πειας» των νοικοκυραίων. Το νήμα που μας καθοδηγεί στη μελέτη όλων αυτών είναι η ανάδειξη των όρων ύπαρξης της παραδοσιακής μικροαστικής τάξης και του τρόπου με τον οποίο άλλαζαν κατά τη διάρκεια της περιόδου.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Ο Νίκος Ποταμιάνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1971. Είναι διδάκτορας νεότερης και σύγχρονης ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην κοινωνική και πολιτική ιστορία. Έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους για θέματα ελληνικής ιστορίας του 19ου και 20ού αιώνα, όπως η σχέση των πελατειακών σχέσεων με τη δημοκρατία, ο φασισμός και η ριζοσπαστική δεξιά στην Ελλάδα, το κίνημα στο Γουδί και η χρησιμότητα της έννοιας του λαϊκισμού για την ερμηνεία του, οι πολιτικές κατά της αισχροκέρδειας και η σχέση τους με την εργατική διαμαρτυρία, η στάση απέναντι στους ξένους εργάτες κατά τον 19ο αιώνα και τα αιτήματα εθνικής προτίμησης ενάντια στους πρόσφυγες τη δεκαετία του 1910.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κατάλογος πινάκων
Κατάλογος εικόνων
Συντομογραφίες
Ευχαριστίες      

Εισαγωγή
Η ορολογία
Ο χώρος και ο χρόνος
Οι μικροαστοί στην ελληνική ιστοριογραφία
Η διεθνής συζήτηση
Τάξη;
Οι πηγές
Η διάρθρωση της μελέτης

Κεφάλαιο 1: Στην Αθήνα    
Η επέκταση της Αθήνας
Κέντρο και γειτονιές
Ο κοινωνικός διαχωρισμός
Η χωροθέτηση του λιανικού εμπορίου και της βιοτεχνίας

Κεφάλαιο 2: Η οικονομία της μικροεπιχείρησης    
Ορισμένες δομές της αγοράς
Μεγέθη και εσωτερικές ιεραρχίες της παραδοσιακής μικροαστικής τάξης
Οι δυνατότητες συσσώρευσης
Οικογενειακή επιχείρηση και μισθωτή εργασία
Πιστωτική αλυσίδα και έμμεση υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο
Υπερεπαγγελματισμός
Η διάρκεια ζωής των καταστημάτων

Κεφάλαιο 3: Οι «συντεχνίες»   
Ευρωπαϊκά και ελληνικά συμφραζόμενα της ίδρυσης των «συντεχνιών»
Το «φολκλόρ» των συντεχνιών
Οι δραστηριότητες των συντεχνιών
Ταξική σύνθεση, ταξική κυριαρχία
Η διάσπαση των συντεχνιών: ίδρυση των εργατικών σωματείων

Κεφάλαιο 4: Αξίες και ιδεολογία των επαγγελματιών    
Αναπαραστάσεις της κοινωνίας και αυτοπροσδιορισμός: οι όροι και η σημασία τους
Αυτοπροσδιορισμός 2: σύλληψη και οριοθέτηση της μικροαστικής συνθήκης
Η τέχνη
Τιμή και αξιοπρέπεια
Οικογένεια και έμφυλες σχέσεις
Προστάτες και προστατευόμενοι
Επαγγελματίες και κράτος: τα αιτήματα των κινητοποιήσεών τους
Οι στάσεις απέναντι στην αγορά και τον φιλελευθερισμό
Πολιτικές ιδέες και στάση απέναντι στο πολιτικό σύστημα

Κεφάλαιο 5: Καταστηματάρχες και πολιτική: οι δημοτικές εκλογές στην Αθήνα
Εκλεγμένοι και υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι
Επαγγελματίες και υποψήφιοι δήμαρχοι
Προεκλογικές εκστρατείες: οι δομές του πολιτικού συστήματος
Οι περιοδείες

Κεφάλαιο 6: Οι απόκριες στην Αθήνα: λαϊκή κουλτούρα, αστική κουλτούρα και μικροαστοί
Το αθηναϊκό καρναβάλι
Η αστική κουλτούρα: ο εκπολιτισμός
Μασκαράτες και παρελάσεις
Εσωτερικοί και εξωτερικοί χώροι και εμπορευματοποίηση
Οι μικροαστοί

Κεφάλαιο 7: Ελαφρό ανάγνωσμα και Καραγκιόζης: τάσεις στη λαϊκή κουλτούρα και οι μικροαστοί    
Το λαϊκό μυθιστόρημα και το κοινό του
Ο Καραγκιόζης

Κεφάλαιο 8: «Ο λαός της Αθήνας». οι σύνδεσμοι συντεχνιών  
Τα πρώτα χρόνια (1890-1896)
1897-1906: Κινητοποιήσεις και αποκινητοποίηση
1907-1910: Στα χρόνια του κινήματος στο Γουδί
1911-1913: Η αποδιάρθρωση
Αστικές και εργατικές οργανώσεις και επαγγελματίες
1914-1917: Πολλαπλά οργανωτικά σχήματα και Διχασμός

Κεφάλαιο 9: Η ίδρυση της ΓΣΕΒΕ  
Από την ένωση βιοτεχνικών συντεχνιών στη ΓΣΕΒΕ (1919-1921)
Το ζήτημα των επιμελητηρίων
Η κοινωνική σύνθεση του ταξικού πόλου
Απέναντι στο εργατικό κίνημα
Επαγγελματικές οργανώσεις και πολιτική
Η συγκρότηση νέων εκδοχών της μικροαστικής ταυτότητας

Κεφάλαιο 10: Εργατική νομοθεσία, φόροι, ρυθμίσεις της αγοράς (1910-1925)  
Η εργατική νομοθεσία
Οι φόροι
Οι κρατικές ρυθμίσεις στην αγορά (1914-1925)
Οι επαγγελματίες απέναντι στις διατιμήσεις και την καταδίωξη της αισχροκέρδειας
Το ενοικιοστάσιο

Επίλογος      

Βιβλιογραφία
Ευρετήριο εννοιών
Ευρετήριο ονομάτων

 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Επιμέλεια κειμένου
    Γιαρμενίτης Πέτρος
  • ISBN
    978-960-524-454-5
  • Έτος Α' έκδοσης
    2015
  • Έτος τρέχουσας έκδοσης
    2016
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά
    564 17 24
  • Τιμή καταλόγου
    25,00